Khi nào bạn nhận ra rằng làm công nghệ mãi mãi không có lối thoát?

Bài viết #BCGame @bcgame độc quyền tài trợ

Nhiều bạn trẻ mới vào nghề, kể cả tôi ngày xưa, đều tin vào một chân lý chết: Chỉ cần kỹ năng của tôi đủ mạnh, tôi sẽ không thể bị thay thế.

Vì vậy chúng ta lao vào cạnh tranh khốc liệt. Học Java, học Go, học Rust, xem mã nguồn, nghiền ngẫm thuật toán, xây dựng microservices, làm đám mây nguyên bản. Hôm nay còn đang mày mò Spring Cloud, ngày mai lại phải học Service Mesh, ngày kia AI model lớn nổi lên, lại phải nhanh chóng học Prompt Engineering.

Chúng ta nghĩ đó là sự tiến bộ, thực ra đó là sự mài mòn cyber.

Bạn nghĩ bạn đang xây dựng hàng rào kỹ thuật, thực ra bạn đang giúp sếp kiểm nghiệm tính khả thi của công nghệ mới.

Trong ngành Internet này, tốc độ lão hóa của công nghệ còn nhanh hơn cả giá trị của căn hộ bạn mua trả góp. Bạn đã cật lực nghiên cứu framework suốt ba năm, có thể Google hoặc Facebook ra bản cập nhật mới, hoặc thay đổi tư duy kiến trúc, thì cái kỹ năng “truyền thuyết” của bạn lập tức trở thành giấy vụn.

Nhưng điều đó không có nghĩa là học không có ích, mà là hướng đi của bạn có thể sai rồi. Thay vì chạy theo những framework đã lỗi thời sau ba năm, hãy dồn sức vào những logic nền tảng không bao giờ thay đổi trong mười năm. Ví dụ, khi bạn còn đang phân vân dùng Spring Cloud hay K8s, thì các cao thủ thực thụ đang suy nghĩ về tính nhất quán dữ liệu trong hệ thống phân tán. Nếu bạn muốn thoát khỏi vòng lặp của framework, hãy thử nghiền ngẫm cuốn được mệnh danh là “Kinh thánh Backend” 《Thiết kế hệ thống ứng dụng tập trung dữ liệu》 (DDIA bản đọc kèm). Cuốn sách này nói về bản chất của phân tán, cơ sở dữ liệu và thiết kế hệ thống. Hiểu rõ những điều này, dù ngày mai có framework nào thịnh hành, bạn cũng có thể nhìn thấu nó ngay từ cái móng.

Bạn còn nhớ nhóm anh em làm Flash ngày xưa không? Hay những cao thủ viết hệ điều hành Symbian ngày đó?

Họ có nỗ lực không? Họ có thông minh không?

Khi thời đại bỏ rơi bạn, thậm chí còn không thốt lên lời tạm biệt.

Điều đáng sợ nhất là khả năng học nhanh mà chúng ta tự hào, thực ra lại là đặc tính tiêu hao mà các nhà đầu tư yêu thích nhất.

Vì bạn học nhanh, nên bạn rẻ.

Ngày xưa, thầy thuốc trung y già càng già càng có giá trị, vì kinh nghiệm không thể sao chép. Còn bây giờ? Một lập trình viên 35 tuổi, lương cao, gọi là “hiệu suất giá trị thấp”. Một sinh viên mới tốt nghiệp 23 tuổi, chỉ cần tặng hai cuốn sổ tay, để anh ta sao chép và chỉnh sửa trên Github, một tháng là có thể làm quen.

Lúc này bạn sẽ nói: Tôi có kinh nghiệm, tôi biết tránh bẫy rồi.

Đừng đùa nữa. Trong hầu hết các tình huống kinh doanh CRUD, không cần kỹ thuật quá cao siêu. Viết code hơi tệ một chút có sao không? Thêm hai máy chủ nữa là xong. Rò rỉ bộ nhớ sao? Khởi động lại vào sáng sớm là xong.

Đối với sếp, chỉ cần chạy được là tốt rồi.

Code đẹp, mẫu thiết kế, tư duy kiến trúc của bạn, trong mắt sếp, đều không bằng một kẻ có thể cùng họ uống rượu say, vẽ ra những viễn cảnh lớn, làm slide lung linh.

Đây chính là hiện tượng “tiền rẻ đẩy lùi tiền tốt”.

Khi bạn phát hiện ra rằng, sau nửa tháng nghiên cứu mã nguồn nền tảng, không bằng một nhân viên PPT bên cạnh ngày ngày hô hào “cứu năng”, “bám sát”, “vòng kín”, “độ phân giải” thăng tiến nhanh hơn, thì bạn đã nên tỉnh lại rồi.

Nỗi buồn lớn nhất của kỹ sư là chúng ta luôn cách tiền quá xa.

Chúng ta là năng suất, nhưng không phải là người chủ đạo của quan hệ sản xuất.

Bạn viết ra một thuật toán đề xuất tuyệt vời, giữ chân người dùng tốt hơn. Công lao thuộc về ai? Là bộ phận vận hành, là sản phẩm, thậm chí là bộ phận thương mại đàm phán hợp tác.

Tại sao?

Bởi trong logic kinh doanh, công nghệ chỉ là một công cụ.

Giống như xây nhà, bạn là người xếp gạch, xây tường. Tường xây thẳng tắp, gạch chuyển nhanh, cuối cùng người bán nhà kiếm tiền là chủ đầu tư, nhân viên bán hàng, thậm chí là nhóm đầu cơ, chứ không phải bạn, người xếp gạch.

Hơn nữa, công nghệ thường là người bị đổ lỗi.

Hệ thống sập, bạn phải nhận lỗi. Ra mắt muộn, bạn phải nhận lỗi. Bug nhiều, bạn phải nhận lỗi.

Nhưng còn kinh doanh thì sao?

Quản lý sản phẩm sẽ nói: Tôi cũng muốn làm tốt, nhưng công nghệ không hỗ trợ, chức năng này không thể thực hiện, lịch trình quá dài.

Thấy chưa, vòng kín hoàn hảo biết bao.