Dĩ nhiên ! Đây là một phiên bản **hơi rút gọn** — trung tâm của thông điệp và phong cách Voltair vẫn được giữ nguyên, nhưng một số chi tiết thừa hoặc các câu quá dài đã được rút ngắn để tăng tính mạch lạc:

---

**Thư của Candide gửi Pangloss**

*El Dorado, ngày 30 tháng 12 năm 1759*

Thầy Pangloss thân mến,

Tôi hy vọng thư này sẽ tìm thấy thầy trong tình trạng sức khỏe tốt hơn ở Lisbon, nơi mà lễ thiêu thiêu đã đe dọa thân thể… và những ảo tưởng của chúng ta. Sau những cơn bão, chiến tranh và những chuyến đi nguy hiểm, tôi đã đến châu Mỹ — lục địa được ca ngợi về sự giàu có, nhưng lại bị tổn thương bởi lòng tham.

Tại đó, tôi đã khám phá ra Eldorado: những con phố lát vàng, những đài phun nước si rô, cư dân không biết chiến tranh, giáo hội và nô lệ. Những bài học của thầy về “thế giới tốt nhất có thể” dường như cuối cùng đã được chứng minh. Nhưng khi rời nơi trú ẩn này để tìm Cunégonde, tôi đã hiểu: thiên đàng này chỉ là một ngoại lệ trong một thế giới đầy đau khổ.

Ở nơi khác, tôi đã thấy sự kinh hoàng. Ở các thuộc địa, người ta tàn sát người da đỏ và xích các người châu Phi dưới danh nghĩa “văn minh”. Gần Surinam, một nô lệ nói với tôi: “Tôi đã bị cắt một tay và một chân vì trốn thoát. Đó là cái giá của đường mía làm ngọt trà của các thầy ở Paris.” Làm sao hệ thống của thầy có thể biện hộ cho điều đó?

Tôi đã thấy các linh mục Tân Ước giết chóc nhân danh Chúa, các quan chức tham lam cướp vàng của dãy Andes để mua tước vị ở châu Âu. Vàng mà tôi mang về từ Eldorado chỉ là